Saga
Örugg uppbygging í hundrað ár
Starfsemi Siglingastofnunar Íslands hvílir á traustum grunni. Þrátt fyrir ungan aldur geymir stofnunin yfir 100 ára gamla sögu og endurspeglar víðtækar þjóðfélags- og tæknibreytingar á Íslandi á 20. öldinni. Verkefni stofnunarinnar í dag eiga sér mjög langa sögu og hefur umhverfi vita-, hafna- og skipamála og starfsemi Vita- og hafnamálastofnunar og Siglingamálastofnunar tekið miklum breytingum. Kjarninn í starfi beggja stofnana og Siglingastofnunar Íslands í dag hefur þó alltaf miðað að því að tryggja öruggar og hagkvæmar siglingar.
Reykjanesviti byggður 1878
Sögu vitamála á Íslandi má rekja allt aftur til ársins 1874 er Ísland fékk stjórnarskrá. Það ár komu vitamál til umræðu á Alþingi og var síðar tekin ákvörðun um byggingu fyrsta vitans við Íslandsstrendur, Reykjanesvita, sem var vígður 1. desember 1878. Þann dag hófst því þjónusta íslensku landsstjórnarinnar við sjófarendur. Fyrstu tvo áratugina var yfirstjórn vitamála lögð í hendur landshöfðingja en árið 1897 var skólastjóri Stýrimannaskólans skipaður umsjónarmaður landsvitanna. Í kjölfar heimastjórnar var embætti landsverkfræðings stofnað og hafði hann það hlutverk að veita tæknilega ráðgjöf í vita- og hafnamálum. Árið 1906 urðu landsverkfræðingarnir tveir og sinnti annar þeirra, Thorvald Krabbe, fyrst og fremst vita- og hafnamálum. Thorvald Krabbe varð jafnframt fyrsti vita- og hafnamálastjórinn þegar það embætti var stofnað fullveldisárið 1918.
Lög um skráningu skipa og eftirlit
Fyrstu lögin um skráningu skipa með aðsetur á Íslandi má rekja til 1. janúar 1896. Áður var í gildi dönsk tilskipun um sama efni frá 25. júní 1869. Fyrstu lög um eftirlit með skipum má rekja til ársins 1903 en lítið er vitað um framkvæmd þeirra laga annað en að um hana átti lögskráningarstjóri að annast. Formleg skipaskoðun á Íslandi hefst þó með fullri vissu árið 1922 er lög um eftirlit með skipum og bátum tóku gildi. Skipaskoðun ríkisins er síðan sett á fót árið 1930 og fyrsti skipaskoðunarstjórinn var Ólafur Th. Sveinsson en hann var áður skipaeftirlitsmaður. Samhliða var stofnsett sérstök deild sem átti að sjá um skráningu skipa, Skipaskráningarstofa ríkisins. Allir bátar yfir 6 metrum að lengd voru skráningarskyldir og undir eftirliti Skipaskoðunar ríkisins frá árinu 1935 og er svo ennþá.
Frá upphafi hefur skoðun skipa verið skipt í þrennt, þ.e. skoðun á bol, búnaði og vél. Siglingamálastofnun ríkisins tók við hlutverki Skipaskoðunar ríkisins árið 1970 og starfaði allt þar til Vita- og hafnamálastofnun og Siglingamálastofnun sameinuðust þann 1. október 1996. Þar með hefst saga Siglingastofnunar Íslands.
Hafnargerð
Um aldamót var tæknistig hins íslenska þjóðfélags skammt á veg komið. Mikilvægi sjávarútvegs fyrir þjóðarbúskapinn varð æ augljósara. Tilkoma vélbáta- og síðar togaraútgerðar upp úr aldamótum þrýsti á lendingarbætur, gerð brimvarna og hafna.
Saga hafnargerðar á Íslandi er nátengd þróun útgerðarhátta og siglinga. Uppbygging varanlegra skjólgarða og viðlegumannvirkja hófst á fyrsta áratug 20. aldar. Fyrstu hafnarmannvirkin voru yfirleitt í eigu kaupmanna eða útgerðarmanna. Síðar stóðu sveitarfélögin að framkvæmdunum með stuðningi ríkisvaldsins. Vita- og hafnamálastofnun annaðist nær allan undirbúning og framkvæmdir við vitabyggingar og hafnargerðir með eigin mannafla og tækjakosti fyrstu áratugi starfseminnar enda lítið um að slík þjónusta byðist á almennum markaði.