Farþegaleyfi
Skv. 5. mgr. 1. gr. laga um eftirlit með skipum nr. 47/2003 eru farþegaflutningar í atvinnuskyni, þar með taldar skoðunar- og veiðiferðir ferðamanna, með skipum sem lögin gilda um háðir leyfi Siglingastofnunar Íslands. Skal slíkt leyfi gefið út þegar leitt er í ljós að fullnægt er ákvæðum laga þessara og reglugerða settra samkvæmt þeim, svo og ákvæðum annarra laga og reglugerða sem gilda um skip í farþegaflutningum. Fyrir slík skip skal fjöldi í hverri áhöfn ákveðinn af Siglingastofnun Íslands með hliðsjón af gerð skips, fyrirkomulagi þess og búnaði, svo og farsviði þess og útivist, þannig að fjöldi í áhöfn og skipting starfa fullnægi skilyrðum um að unnt sé að sinna öllum þáttum sem tryggja öryggi farþega, skipverja og skips. Skipstjóri skal varðveita um borð í skipi skjal er sannar gildi leyfisins. Ráðherra er heimilt að setja reglugerð um útgáfu og skilyrði leyfis samkvæmt þessari málsgrein, svo og um gjald fyrir útgáfu leyfisins.
Umsókn um leyfi/endurnýjun á leyfi til farþegaflutninga
Þegar sýnt hefur verið fram á að fullnægt sé atriðum þeim sem fylgja hér fyrir neðan skal Siglingastofnun gefa út farþegaleyfi. Heimilt er að hafa farþegaleyfi á haffærisskírteini skipsins. Brot á skilyrðum leyfisins jafngilda broti á skilyrðum haffærisskírteinisins, sbr. 4. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum nr. 463/1998.
Gjald fyrir farþegaleyfi skipa (haffærisskírteini innifalið) er nú kr. 12.400 og kr. 10.350 þegar jafnframt er innheimt fyrir haffærisskírteini, þ.e. ferjur, sbr. 15. gr. gjaldskrár Siglingastofnunar, nr. 815/2011.
Gildistími farþegaleyfis má aldrei vera lengri en gildistími haffæris skipsins eða gildistími tryggingar skipsins eftir því hvort styttra er.
Skip með farþegaleyfi - Kröfur til farþegaskipa
Neyðaráætlun
Áður en farþegaleyfi er gefið út þarf Siglingastofnun að samþykkja neyðaráætlun fyrir skipið sem koma skal fyrir á einum eða fleiri áberandi stöðum um borð. Á neyðaráætlun skulu koma fram verkefni og skyldur sérhvers skipverja þegar neyðartilvik kemur upp, sbr. 3. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum nr. 463/1998.
Samþykkt teikninga af fyrirkomulagi öryggisbúnaðar
Áður en farþegaleyfi er gefið út þarf Siglingastofnun að samþykkja teikningu af fyrirkomulagi öryggisbúnaðar skipsins sem komið verði fyrir á einum eða fleiri stöðum um borð, sbr. 3. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum nr. 463/1998.
Öryggisfræðsla fyrir farþega
Áður en farþegaleyfi er gefið út þarf Siglingastofnun að samþykkja áætlun um öryggisfræðslu fyrir farþega, sbr. 3. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum 463/1998.
Öryggismönnun
Áður en farþegaleyfi er gefið út þarf Siglingastofnun að ákveða mönnun farþegaskipa og gefa út öryggismönnunarskírteini fyrir þau þar sem kveðið er á um lágmarksfjölda í áhöfn, samsetningu áhafnar og skírteini fyrir einstakar stöður. Manna skal sérhvert íslenskt farþegaskip á öruggan hátt svo að unnt sé að sinna öllum þáttum sem tryggja öryggi áhafnar, farþega og skips. Farþegaskip skal manna þannig að unnt sé að fylgja öllum lögum og reglum um verndun umhverfis, einkum er varðar mengunarvarnir sjávar og lífríkis. Við ákvörðun um fjölda skipverja á farþegaskipum skal Siglingastofnun Íslands taka fullt tillit til STCW alþjóðasamþykktarinnar og krafna hennar um siglingatíma, aldur, heilbrigði, menntun og þjálfun, hæfni og próf. Við mönnun farþegaskipa skal tekið sérstakt tillit til skipulags vakta um borð og nauðsynlegs hvíldartíma skipverja í samræmi við STCW-alþjóðasamþykktina, sbr. 12. gr. laga nr. 76/2001 og rg. nr. 416/2003 og 3. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum nr. 463/1998. Umsókn um útgáfu öryggisskírteinis um lágmarksmönnun.
Hámarksfjöldi farþega
Áður en farþegaleyfi er gefið út þarf Siglingastofnun að ákveða hámarksfjölda farþega sem leyfilegt er að hafa um borð, sbr. 4. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum nr. 463/1998. Slík ákvörðun byggir m.a. á stærð skips, farsviði og aðstæðum um borð.
Farsvið
Áður en farþegaleyfi er gefið út þarf Siglingastofnun að samþykkja farsvið farþegaskipsins.
Farsvið farþegaskipa er ætíð bundið þeim atvinnuréttindum sem skipstjórnarmenn skipsins hafa. Ef atvinnuskírteini þeirra er takmarkað við strandsiglingar skv. lögum um áhafnir íslenskra farþegaskipa og flutningaskipa nr. 76/2001 er farsviðið takmarkað við siglingu innan íslenskrar fiskveiðilögsögu (200 sjómílur) sbr. 14. tölul. 2. gr. laga um áhafnir íslenskra farþegaskipa og flutningaskipa nr. 76/2001.
Farsvið einstakra farþegaskipa getur verið takmarkað með sérstökum hætti í farþegaleyfi skipsins og kemur sú takmörkun jafnframt fram í skipaskrá Siglingastofnunar.
Misjafnar kröfur um smíði og búnað eftir farsviði farþegaskips
Gerðar eru misjafnar kröfur um smíði og búnað háhraðafarþegafara, nýrra farþegaskipa (kjölur lagður eftir 1.1.2001) og gamalla farþegaskipa 24 metrar að lengd og lengri eftir því á hvaða farsviði þau starfa, skv. 4. gr. rg. um öryggi farþegaskipa í innanlandssiglingum nr. 666/2001, sbr. 983/2004 og II. viðauka.
Útivist
Áður en farþegaleyfi er gefið út þarf Siglingastofnun að samþykkja hámarkstímalengd hverrar ferðar, sbr. 4. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum nr. 463/1998.
Tryggingar farþegaskipa
Skv. 2. gr. laga nr. 74/1998 um breytingu á 145. gr. siglingalaga nr. 34/1985 er farsala sem sjálfur annast flutninginn skylt að kaupa vátryggingu hjá tryggingafélagi með starfsleyfi hér á landi gegn tjóni sem hann ber ábyrgð á samkvæmt ákvæðum siglingalaga. Nú annast farsali ekki flutninginn og er þeim sem flutninginn annast þá skylt að kaupa vátryggingu hjá tryggingafélagi með starfsleyfi hér á landi gegn tjóni sem verða kann og hann ber ábyrgð á samkvæmt ákvæðum þessa kafla siglingalaga. Vátryggingarfjárhæðir skulu nægja til greiðslu bóta eftir ákvæðum laga þessara um takmörkun ábyrgðar. Skipstjóri skal varðveita um borð í skipi skjal er sannar gildi vátryggingarinnar og framvísa því þegar löggæslumaður eða starfsmaður Siglingastofnunar Íslands krefst þess.
Útgerðarmaður farþegaskips ber ábyrgð á tjóni sem stafar af yfirsjónum eða vanrækslu í starfi hjá skipstjóra, skipshöfn, hafnsögumanni eða öðrum sem starfa í þágu skips. Nú hefur útgerðarmaður greitt bætur af þessum sökum og getur hann þá endurkrafið þann, er valdur var að tjóninu, um bótaupphæðina, að því marki sem lög heimila, sbr. IX. kafli siglingalaga nr. 34/1985 um ábyrgð útgerðarmanns og takmörkun ábyrgðar.
Áður en farþegaleyfi er gefið út þarf Siglingastofnun að ganga úr skugga um að viðeigandi tryggingar séu fyrir hendi og skrá í farþegaleyfi nafn tryggingarfélags og gildistíma tryggingar. Gildistími farþegaleyfis má ekki vera lengra en gildistími tryggingar, sbr. 4. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum nr. 463/1998.
Ekki er heimilt að gefa út haffærisskírteini fyrir farþegaskip sem er minna en 20 brúttótonn nema fyrir liggi yfirlýsing tryggingafélags um áhafnartryggingu skv. 2. mgr. 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985, sbr. 3. gr. laga nr. 55/2001 um breytingu á lögum um lögskráningu sjómanna nr. 43/1987. Sé skip stærra en 20 brúttótonn er skylt að lögskrá á skipið og ganga lögskráningarstjórar þá úr skugga um að fullnægjandi tryggingar séu fyrir hendi.
Brottfall vátryggingar: Falli vátrygging úr gildi áður en gildistími farþegaleyfis rennur út skal hlutaðeigandi vátryggingafélag tilkynna það vátryggingartaka og Siglingastofnun þegar í stað. Þótt vátryggingin sé þannig fallin úr gildi ber félagið ábyrgð gagnvart þriðja manni á tjóni sem verður þar til fjórar vikur eru liðnar frá því að vátryggingafélagið tilkynnti vátryggingartaka og Siglingastofnun um að vátryggingin væri fallin úr gildi, nema önnur fullnægjandi vátrygging hafi verið tekin. Renni farþegaleyfið út innan fjögurra vikna frestsins ber félagið einungis ábyrgð til þess tíma, sbr. 5. gr. rg. um leyfi til farþegaflutninga með skipum nr. 463/1998. Gild trygging er forsenda farþegaleyfis og fellur leyfið úr gildi um leið og trygging fellur úr gildi af áðurnefndum orsökum.